Việt Nam – Nhà sản xuất cà phê robusta lớn nhất thế giới

Việt Nam có quyền tự hào là nhà sản xuất cà phê hàng đầu thế giới và là nhà sản xuất cà phê robusta số 1 thế giới, chiếm tới gần 50% tổng lượng cà phê robusta xuất khẩu toàn cầu.

Theo báo cáo tình hình sản xuất cà phê thế giới năm 2017 của Tổ chức cà phê thế giới (ICO), cả năm 2017 cả thế giới sản xuất được 62.237.000 bao x 60kg cà phê robusta trong đó riêng Việt Nam chiếm tới 29.500.000 bao x 60kg.

Nhờ giá cảnh cực kỳ cạnh tranh với sản lượng cung ứng lớn khủng khiếp, cà phê robusta Việt Nam ngày càng đóng một vai trò cực kỳ quan trọng trong chuỗi cung ứng cà phê cho rất nhiều nhà rang xay lớn nhỏ trên thế giới cũng như trong nội địa.

Một chút vắn tắt về cà phê robusta Việt Nam

Vùng trồng cà phê cà phê robusta Việt Nam chủ yếu tập trung tại Tây Nguyên gồm 5 tỉnh là Lâm Đồng, Gia Lai, Kon Tum, Đắc Lắc và Đắc Nông. Ngoài ra, các tỉnh giáp với Tây Nguyên như Đồng Nai, Bình Phước cũng từng là vùng trồng cà phê robusta trọng điểm của Việt Nam. Đặc biệt, thành phố Buôn Ma Thuột, thành phố trung tâm của tỉnh Đắc Lắc, được xem là thủ phủ cà phê robusta của Việt Nam, khi chiếm tới 30% sản lượng cà phê robusta của cả nước, giúp sản lượng robusta Việt Nam tăng trưởng ngoạn mục và trở thành nhà xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới trong nhiều năm liền. Với sản lượng cà phê robusta chiếm tới 95% tổng sản lượng cà phê của cả nước, Việt Nam hiện đang chiếm ưu thế gần như tuyệt đối về cà phê robusta, vốn ngày càng được ưa dùng trong việc phối trộn với cà phê arabica rang xay và làm cà phê hòa tan các loại. Sản lượng trung bình của cà phê robusta của Việt Nam cũng tương đối cao tới 2 -3 tấn/ ha. Do nằm ở phía bắc bán cầu, mùa thu hoạch cà phê robusta của Việt Nam thường diễn ra từ tháng Mười tới tháng Mười Hai hàng năm.

Cà phê robusta Việt Nam được chế biến như thế nào?

Nông dân Việt Nam chủ yếu chế biến cà phê robusta bằng phương pháp chế biến khô (dry-process/ natural/ OIB). Theo cách chế biến này, cà phê quả tươi được trải ra sân và phơi khô trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời từ 5 đến 7 ngày nắng để đạt tới độ ẩm tối ưu. Sau đó, cà phê quả khô được trữ vào kho có không gian khô thoáng trước khi được đem xay và bán cho đại lý hoặc nhà máy. Các nhà máy như Atam Cafe sẽ sàng xẩy, loại bỏ tạp chất, bắn màu loại bỏ các hạt lỗi, và dùng sàng để phân loại các loại cà phê robusta thương phẩm theo kích cỡ khác nhau trước khi đem rang và đóng gói. Giống như tên gọi, robusta phản ánh các đặc điểm riêng có của loại cà phê này là “thô mộc – mạnh mẽ” (gốc từ robust nghĩa là thô – mạnh). Đây là lý do tại sao cà phê robusta thường ưu tiên trồng tại Việt Nam vì giống này dễ trồng, năng suất cao hơn các loại cà phê khác.

Vận hội mới cho cà phê robusta Việt Nam

Vì nền kinh tế toàn cầu đang đi xuống trong các năm gần đây, cà phê robusta Việt Nam đang có cơ hội phát triển cực lớn. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã có tác động tích cực tới ngành cà phê robusta khi các nhà rang xay cà phê địa phương tại châu Âu – Mỹ đang cố gắng tìm các nguồn hàng thay thế cho cà phê arabica nhằm giảm giá thành cà phê thành phẩm để cạnh tranh tốt hơn. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng thắt lưng buộc bụng, và giá cà phê arabica thì cao, robusta được xem là cứu cánh cho các nhà sản xuất cà phê nhằm giảm giá và kích cầu tiêu dùng. Đặc biệt hơn là sự tăng trưởng ấn tượng của cà phê hòa tan vốn được làm từ cà phê robusta tại các thị trường mới nổi như Indonesia, Việt Nam, Mexico, Thái Lan, vv. khiến cho cà phê robusta ngày càng được ưa dùng.

Thực tế là khoảng cách giá cả giữa cà phê arabica và robusta đã xích lại gần nhau hơn bao giờ hết từ 300% tới 30% trong 3 năm gần đây và triển vọng tăng trưởng giá của robusta có thể sớm vượt qua cà phê arabica.

Với đà tăng giá mạnh của thị trường giao dịch cà phê thế giới trong các năm gần đây từ 2023, 2024, 2025, người nông dân trồng cà phê cả nước đã rất hứng khởi và 'làm ngày làm đêm, vượt khô thắng hạn' tái đầu tư và mở rộng trồng trọt cà phê robusta, đẩy sản lượng vươn tới ngưỡng 2 triệu tấn/ năm.

Hiện tại, Đắc Lắc, Lâm Đồng và Đắc Nông, vẫn đang nỗ lực mở rộng các vùng trồng cà phê, đặc biệt là các vùng phát triển robusta hiện tại chiếm tới 58% vùng trồng.

Nói tóm lại, Việt Nam trồng rất nhiều cà phê. Với sản lượng xuất khẩu khoảng 1,5 tới 1,7 triệu tấn cà phê robusta hàng năm, Việt Nam hiện đã chắc chân tại vị trí là nhà sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên, giá của cà phê robusta vẫn còn thấp, khiến thu nhập của người nông dân luôn bấp bênh, dẫn tới nguy cơ chuyển qua trồng các giống cây khác. Nhiều người tin rằng do nền kinh tế toàn cầu hiện đang đi xuống khiến các nhà rang xay cà phê phương Tây gia tăng % cà phê robusta được kỳ vọng sẽ giúp giá cà phê robusta tăng trưởng. Nhưng viễn cảnh này xem ra vẫn còn xa.