Cà phê espresso là gì?

Espresso trong tiếng Anh được giải thích là cà phê vị mạnh, hoặc một ly cà phê có vị mạnh, được pha bằng cách ép một dòng nước nóng chảy qua một lượng bột cà phê và được uống không kèm sữa (nguyên văn: strong coffee, or a cup of this, made by forcing hot water through crushed coffee beans and served without milk).

Từ espresso nguyên gốc là một từ trong tiếng Italia, được sử dụng lần đầu tiên vào những năm 1940, trong cụm từ caffè espresso, có nghĩa là cà phê loại cà phê pha bằng cách ép ra (pressed out coffee).

Người Anh đã vay mượn từ espresso này từ tiếng Italia và được dùng phổ biến như ngày nay. Có một số nơi dùng song song từ expresso và espresso, về cơ bản hai từ này có ý nghĩa như nhau. Như đã nói ở trên, từ espresso trong tiếng Italia có nghĩa là một loại cà phê pha nhanh trong khi từ nhanh trong tiếng Anh là express, nên rất có thể một số người đã ghi nhầm espresso thành expresso. Nếu đúng như vậy thì đây chỉ đơn thuần là lỗi do thói quen chính tả.

Vậy nên dịch cà phê espresso sang tiếng Việt như thế nào?

Ở Việt Nam hiện nay có một số người gọi espresso là cà phê pha máy, để ngầm so sánh với cà phê pha phin theo lối truyền thống. Như vậy, cà phê espresso có nghĩa là cà phê pha máy? Tuy nhiên, hiện nay người ta cũng có thể dùng dụng cụ pha bằng tay để pha espresso kiểu như aeropress. Vậy cũng không hẳn là cà phê pha máy.

Theo tôi, tốt nhất là chúng ta cứ mượn luôn từ này từ tiếng Ý, giống như cái cách người Anh đã làm vậy. Về phát âm thì có thể tạm đọc là ét-prét-xô. Hoặc đơn giản hơn thì gọi nó là cà phê pha máy hay cà phê ép nhanh chẳng hạn. Máy ở đây là máy pha espresso.

Mặc dù cà phê espresso được phát minh ra tại Italia, nhưng cả thế giới hiện nay đều uống cà phê espresso. Có thể không quá khi nói rằng nếu bạn chưa uống cà phê espresso thì bạn chưa phải là một fan uống cà phê thực thụ. Tại sao lại như vậy? Vì có thể nói espresso là cách pha cà phê tối ưu về mặt thời gian cũng như chất lượng trích ly cà phê. Về cơ bản, dòng nước sôi dưới áp lực cao sẽ chạy qua bột cà phê sau khi được xay mịn & nén chặt trong một thời gian ngắn vài chục giây và trích ly gần như toàn bộ hương thơm và chất tan của bột cà phê. Cà phê espresso là cà phê nhanh, tiết kiệm thời gian chờ đợi và chất lượng cà phê thì tuyệt hảo.

Thuở ban đầu, người ta thường dùng cà phê hạt rang rang cực đậm (superdark roast hay Italian roast) để pha cà phê espresso. Điều này cũng dễ hiểu, vì người Ý chuộng cà phê rang đậm phong cách Ý. Nhưng sau khi phổ biến ra ngoài lãnh thổ của Italia, cà phê espresso có thể được pha từ cà phê hạt được rang ở bất kỳ nhiệt độ nào, chủ yếu phụ thuộc vào gu uống của dân bản địa tại địa phương đó.

Cà phê espresso và luật 4 M.

Để làm một ly cà phê espresso thượng hạng cũng đòi hỏi nhiều kỹ năng thường có của một barista chuyên nghiệp. Pha espresso là một công việc quan trọng mà bất kỳ barista nào cũng phải nắm rõ. Trong đó, có nguyên tắc 4 M gồm Macinazione là cách xay cà phê đạt chuẩn pha espresso, Miscela là tỉ lệ phối trộn cà phê tối ưu, Macchina là máy pha cà phê espresso, và Mano là đôi tay khéo léo điêu luyện của người barista.

Có thể nói rằng sự phát minh ra cà phê espresso đã nâng tầm thưởng thức cà phê của nhân loại. Cà phê được phục vụ nhanh hơn, ngon hơn và chất lượng đồng nhất hơn. Quan trọng hơn hết, cà phê espresso còn là nền cho nhiều loại biến thế espresso khác, giúp tạo ra một hệ sinh thái espresso rất đặc biệt.

Sau đây là ba loại cà phê dựa trên nền espresso thường gặp:

Latte (đọc là lát-te):

Loại thức uống trên nền cà phê espresso này rất phổ biến tại thị trường Bắc Mỹ. Cà phê latte gồm một lớp espresso & một lớp sữa đánh (steamed milk) với một lớp bọt sữa (milk foam) mỏng ở trên cùng. Latte có hương vị nhẹ nhàng, thiên về sữa, thích hợp cho những người uống cà phê dịu nhẹ. Cà phê latte có định lượng cà phê khoảng 1 oz, sữa đánh khoảng 6 – 8 oz với 1 lớp bọt sữa mỏng trên cùng.

Cappuccino (đọc là cáp-pu-chi-nô)

Cũng giống như latte, cappuccino cũng có 3 lớp nguyên liệu. Nhưng định lượng của 3 phần gồm cà phê espresso, sữa đánh và bọt sữa gần tương đương nhau. Như vậy, với cappuccino, phần sữa đánh sẽ ít hơn sữa đánh của latte, nhưng lớp bọt sữa lại dầy và đậm hơn hẳn.

Macchiato (đọc là mác-chi-a-tô)

Macchiato có thể nói là phiên bản rút gọn của latte và cappuccino vì nó chỉ gồm một lớp cà phê espresso được phủ với một lớp bọt sữa. Do vậy, nếu bạn uống macchiato nóng thì nó sẽ ngon hơn rất nhiều.

Nói tóm lại, cà phê espresso mới được phát minh ra những năm 1940 tại Italia nhưng ngày này espresso là cách uống cà phê phổ biến nhất thế giới. Cà phê espresso chứa đựng hương & vị nguyên bản nhất của cà phê. Hàng trăm triệu ly espresso vẫn đang được uống hàng ngày trên toàn thế giới. Không những thế, espresso còn là nền tảng tạo ra hệ sinh thái các loại cà phê trên nền espresso như latte, cappuccino, macchiato, vv., được yêu mến bởi rất nhiều người hâm mộ cà phê khắp nơi trên thế giới.